Türk Turizm Araştırmaları Dergisi https://tutad.org/index.php/tutad Türk Turizm Araştırmaları Dergisi’nin yayın kapsamında; Turizm İşletmeciliği, Seyahat İşletmeciliği ve Turizm Rehberliği, Gastronomi ve Mutfak Sanatları, Rekreasyon Yönetimi çalışmaları yer almaktadır. Prof. Dr. Yüksel ÖZTÜRK tr-TR Türk Turizm Araştırmaları Dergisi 2587-0890 Turizm ve Gastronomi ile İlişkili Farklı Anabilim Dallarında Yayınlanan COVID-19 Konulu Lisansüstü Tezlerin Bibliyometrik Analizi https://tutad.org/index.php/tutad/article/view/687 <p>Bu çalışma, turizm, gastronomi ve mutfak sanatları alanlarında yayınlanan COVID-19 içerikli lisansüstü tezleri inceleyerek bu alanlardaki bilimsel araştırmalara genel bir bakış sunmayı amaçlamaktadır. Bu kapsamda YÖKTEZ veri tabanının detaylı tarama bölümünde ‘’Covid-19’’, “Covid 19’’, “COVİD-19’’, “2019-nCoV’’, “Kovid-19’’, “Koronavirüs’’, “Pandemi’’ anahtar kelimeleri kullanılarak turizm veya gastronomi konulu 88 lisansüstü tez belirlenmiştir. Araştırma sonucunda Covid-19 ve turizm veya Covid-19 ve gastronomi temelli konuların en fazla 2022 yılında çalışıldığı; lisansüstü tezlerin tamamına yakınının yüksek lisans düzeyinde olduğu; tezlere çoğunlukla Doç. Dr. unvanına sahip akademisyenlerin rehberlik ettiği; tezlerin ağırlıklı olarak 101-150 sayfa sayısı aralığında tamamlandığı tespit edilmiştir. Bununla birlikte Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesinin turizm ile gastronomi ve mutfak sanatları literatüründeki Covid-19 temasını en çok işleyen üniversite olduğu, tezlerin genellikle Sosyal Bilimler Enstitüsü ve Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalında yayınlandığı; en çok farklı veri toplama tekniklerini içeren nitel araştırma yöntemlerinin tercih edildiği; nicel araştırmaların tamamında veri toplama aracı olarak yalnızca anket tekniği tercih edildiği için veri toplama sürecinde anket tekniğinin ön plana çıktığı; örneklem grubu olarak özellikle çalışan kesimin seçildiği sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca örneklem hacminin sıklıkla 0-50 aralığındaki kişi sayısından oluştuğu; anahtar kelimeler arasında öncelikle Covid-19 kelimesine yer verildiği; Covid-19 ve işletmeler konusunun en dikkat çeken konu olduğu; veri analizinde istatistiksel yöntemlerin daha çok kullanıldığı ve en fazla amaçlı örnekleme ile kolayda örneklem yönteminin uygulandığı da anlaşılmıştır.</p> Gönül Çay Telif Hakkı (c) 2023 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2023-12-17 2023-12-17 7 4 554 576 10.26677/TR1010.2023.1340 Küreselleşme Bağlamında Ekonomik ve Teknolojik Boyutların Türk Mutfağı Algısına Etkisi https://tutad.org/index.php/tutad/article/view/688 <p>Küreselleşme günümüz dünyasında toplumlar üzerinde ekonomik, teknolojik, kültürel, çevresel ve eğitsel çok boyutlu etkileri olan bir olgudur. Bu noktadan hareketle çalışma, küreselleşmenin ekonomik ve teknolojik boyutların, Türk mutfağı algısı üzerindeki etkisini belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Veriler, İstanbul’u ziyaret eden Alman, Avusturya, Hollanda, Fransız ve Yunanlı katılımcılardan elde edilmiştir. Araştırmada nicel araştırma yöntemine başvurulmuştur. Araştırma bulguları, küreselleşmenin ekonomik etki algısının cinsiyet ve eğitim değişkenine göre farklılaştığını, erkeklerin kadınlara kıyasla, ön lisans mezunlarının ise lisans ve lise mezunlarına kıyasla küreselleşmenin ekonomik etkilerini daha olumlu algıladığını göstermektedir. Milliyet değişkenine dayalı olarak da katılımcılar arasındaki “küreselleşmenin ekonomik ve teknolojik boyutlarının Türk mutfağı üzerindeki etkisi” algısının istatistiksel olarak anlamlı farklılık gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır. Alman ve Avusturyalı ziyaretçiler Türk mutfağı konusunda daha pozitif algıya sahip olduğu, buna karşın Yunanlıların en olumsuz algıya sahip olduğu ortaya çıkmıştır. Ekonomik ve teknolojik küreselleşme algısı en olumlu millet Fransızlardır. Küreselleşmenin ekonomik etkileri konusunda en olumlu bakış açısına sahip olan millet Almanlardır. Bu çalışma, Balıkesir Üniversitesi SBE Gastronomi ve Mutfak Sanatları anabilim dalında Tolga ÇETİNKAYA tarafından yürütülen “Ulusal Mutfakların Küreselleşmesi: Türk Mutfağı Örneği” adlı doktora tezinden türetilmiştir.</p> Tolga Çetinkaya Kudret Gül Telif Hakkı (c) 2023 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2023-12-17 2023-12-17 7 4 577 596 10.26677/TR1010.2023.1341 Türkiye’de Geleneksel Tekstillerin Sergilendiği Müzeler ve Sergilemede Mevcut Yöntemlerin Analizi https://tutad.org/index.php/tutad/article/view/689 <p>İnsanoğlunun geçmişine ait yapıtların, sanata ve bilime ilişkin nesnelerin, bir arada ya da ayrı sergilendiği yerler olan müzeler, tarihi ve kültürel değerlerin korunması ve gelecek kuşaklara aktarımında oldukça önemli yapılardır. Tarihsel geçmişin kısa biçimde aktarımına hizmet eden müzeler kültür turizminin en önemli unsurları içerisindedir. Bu çalışmada temel amaç, Türkiye’de geleneksel kültürü yansıtan tekstillerin sergilenme yöntemleri ve sergilendiği müzeleri araştırmaktır. Bu amaca yönelik olarak Kültür Varlıkları Müzeler Genel Müdürlüğüne bağlı olan çeşitli kurum, kuruluş ve kişilerin açtığı müzeler, resmi web sayfası verileri ve belediyelerin web sayfaları incelenmiştir. Araştırma sonucunda Türkiye’de toplam 52 şehirde bakanlığa bağlı, geleneksel tekstilin sergilendiği mekânlar bulunmaktadır. Müzeler Genel Müdürlüğüne bağlı müze sayısı bakımından Mersin ve Aydın 5 müze ile birinci sırada yer almaktadır. Müzeler Genel Müdürlüğünün denetiminde olan özel kişi, kurum veya kuruluşlar tarafından açılan toplam 50 müze bulunmaktadır. Ankara’da 14 adet özel müze bulunmaktadır. Ankara’dan sonra Malatya ve Bursa’da 8, Gaziantep ve Antalya’da 7 adet özel müze bulunmaktadır. Geleneksel tekstillerinde sergilendiği müzelerdeki sergilenme yöntemleri incelendiğinde sergileme çeşidi bakımından birkaç farklı kategori içerisine girdiği görülmektedir. Bunlar, Zaman Odaklı Sergilerden sürekli sergiler; Mekân ve Malzeme Odaklı Sergilerden Otantik Sergiler; Sosyal Odaklı Sergilerden ise Anı ve Hatıra Sergileri grubuna girdikleri görülmektedir.</p> Çiğdem Özkan Aslı Aksoy Telif Hakkı (c) 2023 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2023-12-17 2023-12-17 7 4 597 609 10.26677/TR1010.2023.1342 Sosyal Turizmin Engelliler ve Ailelerinin Üzerindeki Etkisi: Erdek'te Bir Uygulama https://tutad.org/index.php/tutad/article/view/691 <p>Bu araştırmanın amacı sosyal turizmin Erdek’te yaşayan engelli bireyler ve aileler üzerindeki etkisi ve bu bireylerin sosyal turizm hakkındaki görüşlerinin ortaya çıkarılmasıdır. Araştırmada nitel metodoloji içerisinde yer alan ve sınırları belirli bir sistemin derinlemesine incelenmesine olanak sağlayan “Örnek Olay” deseni tercih edilmiştir. Verilerin elde edilmesinde yarı yapılandırılmış mülakat tekniğinden yararlanılmıştır. 04.10.2023-07.10.2023 tarihleri arasında 4 engelli ebeveyni ve 3 özel eğitim öğretmeni ile yapılan görüşmelerden elde edilen verilerin analizi MAXQDA programı ile tümevarımsal tematik analizi benimsenerek gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre engelli bireylerin aileleri ve öğretmenleri sosyal turizm faaliyetlerinin yetersiz olduğunu, sosyal turizmin bir ihtiyaç olduğunu ifade etmektedirler. Sosyal turizmin engelli bireyler üzerinde etkisine bakıldığında ise “mutluluk”, “iletişim kurma”, “iyileşme”, “harekete geçme” ve “topluma uyum sağlama” gibi kavramların ortaya çıktığı görülmüştür. Engelli bireylerin aileleri ve öğretmenleri sosyal turizm faaliyetlerinin hem kamu sektörü hem de özel sektör tarafından organize edilmesi gerektiğini ifade etmişlerdir. Bu çalışma Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sosyal Sorumluluk ve Gönüllülük Koordinatörlüğü tarafından onaylanan “Sosyal Sorumluluk Örneği: Üniversite ve Yerel Yönetimler İş birliği ile Sosyal Turizm” adlı projeden üretilmiştir.</p> Semih Sarıipek Ayşegül Demir Sarıipek Telif Hakkı (c) 2023 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2023-12-17 2023-12-17 7 4 610 627 10.26677/TR1010.2023.1343 Çanakkale’de Yapılan Köy Hayırlarının Mevcut Durumunun Etkinlik Turizmi Kapsamında Değerlendirilmesi https://tutad.org/index.php/tutad/article/view/692 <p>Etkinlik turizmi kişileri ortak değerler etrafında bir araya getiren ve kültürel bakımdan yapıldığı destinasyona çeşitli katkılar sağlayan turistik faaliyetler bütünüdür. Etkinlikler, gerçekleştirildiği bölgenin kültürel değerlerini tanıtma fırsatı sunan, farklı kültürlerden bireyleri bir araya getiren, yeni yerlerin keşfedilmesine olanak sağlayan ve toplumsal beraberlik algısını ön plana çıkaran organizasyonları içermektedir. Türkiye’de gerçekleşen kültürel, sanatsal ve sportif faaliyetler etkinlik turizmini destekleyici konumdadır. Bu çalışmanın amacı, kültürel bir etkinlik olan köy hayırlarının turizm açısından değerlendirilmesidir. Bölgesel bir etkinlik olarak değerlendirilen köy hayırlarıyla ilgili yayınların sınırlı olması çalışmanın önemini ortaya koymaktadır. Bu araştırmada veriler nitel veri toplama yöntemlerinden görüşme tekniği kullanılarak elde edilmiştir. Veriler, çalışma kapsamında köylerde yaşayan köy halkından 6 katılımcıyla birlikte ilgili köylerde görev yapan 3 muhtar ve 1 köy imamı olmak üzere toplam 10 kişi ile yüz yüze görüşmeler yapılarak elde edilmiştir. Araştırmadan elde edilen veriler betimsel analiz ve içerik analizi yöntemleri kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda köy hayırlarının toplumsal birlik algısını güçlendirdiği, kültürel değerleri koruduğu, her sene artan yüksek katılım oranı ile köyün doğal çekiciliklerinin ve tarımsal ürünlerinin tanıtımına destek sağladığı bulunmuştur. Bunun yanı sıra son zamanlarda yaşanan doğal afet ve salgın hastalık sebepleri ile köy halkının olanaklarının kısıtlı olduğu vurgulanmış olup, yerel yönetim desteği ile daha da geniş çapta organizasyonlar yapılabileceği anlaşılmıştır.</p> Müslim Budakkıran Şefik Okan Mercan Telif Hakkı (c) 2023 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2023-12-17 2023-12-17 7 4 628 646 10.26677/TR1010.2023.1344 İstanbul'u Ziyaret Eden Yabancı Turistlerin Destinasyon İmajı Algısının Ziyaretin Türüne ve Özelliklerine Göre Farklılaşması https://tutad.org/index.php/tutad/article/view/693 <p>Turizmin önemi ve turizme yönelik farkındalık her geçen artmaktadır. Turizm destinasyonları çekiciliklerini artırarak daha fazla turisti ağırlamak için çabalamaktadırlar. Turistlerin gidecekleri destinasyon hakkında karar verirken etkilendikleri pek çok faktör bulunmaktadır. Bunlar içerisinde önemli olanlardan bir tanesi destinasyon imajıdır. Bu araştırmada İstanbul’u ziyaret eden yabancı turistlerin İstanbul’u ziyaret türlerine ve yaptıkları ziyaretin özelliklerine göre destinasyon imajı algılarının farklılaşıp farklılaşmadığı araştırılmıştır. Araştırmanın verileri İstanbul’u ziyaret eden 448 yabancı turistten anket tekniğiyle toplanmıştır. Araştırmanın bulguları, İstanbul’u ziyaret eden yabancı turistlerin en yüksek düzeyde değerlendirdikleri destinasyon imajı faktörlerinin görsel kültürel deneyim ve şehir hayatı olduğunu ve en düşük düzeyde değerlendirilen destinasyon imajı faktörlerinin ise özgür yaşam ve denizle ilgili eğlence mekanları faktörleri olduğunu göstermiştir. Araştırmada İstanbul’u ilk kez ziyaret eden yabancı turistlerin destinasyon imajı algı düzeylerinin ziyaret sayısına ve ziyaret süresine göre anlamlı bir biçimde farklılaştığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu çalışma yazarın “Bilgi Kaynakları ve Demografik Faktörlerin Turistlerin Destinasyon İmajı Üstündeki Etkisi, İstanbul İli Örneği” isimli doktora tezinden derlenmiştir.</p> Mehmet Ömer Özüçağlıyan Telif Hakkı (c) 2023 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2023-12-17 2023-12-17 7 4 647 668 10.26677/TR1010.2023.1345 Uzay Turizmi Konulu Akademik Çalışmaların Bibliyometrik Analizi https://tutad.org/index.php/tutad/article/view/694 <p>Bu araştırmada, uzay turizm ile ilgili yapılan çalışmaların zaman içindeki gelişim süreçlerinin çeşitli parametreler kullanılarak analiz edilmesi amaçlanmıştır. Bu doğrultuda bibliyometrik analiz yöntemi ile incelenmiş makalelerin alan yazındaki durumu ortaya çıkarılmıştır. WoS veri tabanında uzay ve turizm (space-tourism) kelimeleri beraber kullanılarak veri taraması yapılmıştır. Yapılan tarama sonucunda 1988-2023 yılları arasında 461 adet makaleye ulaşılmıştır. İçerikleri incelendikten sonra uzay turizmi ile ilgili olan 180 adet makaleden oluşan veri seti kullanılmıştır. Ulaşılan çalışmalar yazarların alana katkıları, yayın üretiminden en etkin ülkeler ve kurumlar, yıllara göre dağılım, anahtar kelimeler, atıf analizi gibi çeşitli parametrelere ve frekans sıklığına göre sınıflandırılarak anlamlandırılmaya çalışılmıştır. Yapılan inceleme sonucunda uzay turizmi ile ilgili yayınların henüz emekleme döneminde olduğu ancak 2020 yılından itibaren ise makale sayısında artış gözlemlendiği tespit edilmiştir. Bu bağlamda uzay turizminin gelişmesiyle birlikte akademik çalışmaların niceliğinde artacağı ve araştırma yöntemlerinin çeşitleneceği ileri sürülebilir. Bu makale, Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Turizm İşletmeciliği Anabilim Dalı’nda yürütülmüş, “Uzay Turizmi Alanında Yapılan Çalışmaların Bibliyometrik Analiz Tekniği ile İncelenmesi” başlıklı yüksek lisans tezinden üretilmişti.</p> Fatih Aksu Banu S. Ünsal Akbıyık Telif Hakkı (c) 2023 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2023-12-17 2023-12-17 7 4 669 684 10.26677/TR1010.2023.1346 Apiturizm Araştırmaları: Sistematik Literatür İncelemesi https://tutad.org/index.php/tutad/article/view/695 <p>Apiturizm, arı ve arıcılık ürünlerini gözlemleme, deneyimleme, tatma vb. etkinlikleri kapsayan bir turizm türüdür. Apiturizme ilginin artması bilim dünyasının da dikkatini çekmektedir ve bu durum bilim dünyası için güncel bir araştırma alanı oluşturmaktadır. Dünya ülkeleri arıcılık uygulamaları açısından değerlendirildiğinde Türkiye’nin oldukça avantajlı bir konumda olduğu ve kovan varlığı, bal üretimi ve arıcılık ürünleri açısından dünya sıralamalarında ilkler arasında yer aldığı görülmektedir. Türkiye’de turizm paydaşlarının apiturizm pazarında daha iyi konumlanmasına olanak sağlamak için apiturizm alanındaki planlamaları ve uygulamaları takip etmek ve bu konuların ele alındığı uluslararası bilimsel çalışmaları izlemek ve değerlendirmek bir gerekliliktir. Bu çalışmada, apiturizm konulu uluslararası bilimsel çalışmaların kapsamlı bir şekilde anlaşılmasını sağlamak, odak noktalarını belirlemek, gelinen bilgi birikimini belirli ölçütlere göre tespit ve analiz amaçlanmıştır. Çalışma amaçları doğrultusunda bilimsel çalışmalar, belirlenen kriterlerden geçirilerek kavramsal ve istatistiki açıdan değerlendirilmiştir. Nitel araştırma yöntemi altında sistematik literatür analizi tekniğiyle gerçekleştirilen çalışmada, ilgili yayınların odak noktaları, yöntemleri, hangi veri tabanlarında bulundukları, özetleri, anahtar kelimeleri vb. değerlendirme kriterleri ile incelenmiştir. Bulgular; apiturizmin bilim dünyasının ve turizm dünyasında ilgi uyandırmaya başladığını; son dört yılda yapılan çalışmaların, toplam çalışmaların %62’sini oluşturduğunu; çalışmaların ağırlıklı olarak nitel yöntemlerle gerçekleştirildiğini; çalışmalarda ürün, sağlık, kültür, kalkınma, gastronomi, eğitim, destinasyon yönetimi konularına odaklanıldığını; araştırmacıların ülkeleri sıralamasında Türkiye, Bulgaristan, İspanya’nın ilk sıralarda yer aldığını ortaya koymaktadır.</p> Nermin Ayaz Dönmez Telif Hakkı (c) 2023 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2023-12-17 2023-12-17 7 4 685 699 10.26677/TR1010.2023.1347